Desde a declaración das Cíes como parque nacional esta especie foi decrecendo e corre perigo de desaparecer
O dos nomes científicos dos bichos e plantas ás veces ten a súa complexidade; tenten por exemplo pronunciar Phalacrocorax aristotelis sen atragoarse. Case mellor deixémolo no noso querido corvo mariño cristado, ou corvo mariño moñudo que é o noso protagonista de hoxe e que coñecemos polo súa estilizada e inconfundible silueta, a súa plumaxe negro acibeche con reflexos verdosos e o seu longo pico rematado nun gancho.
O moño do seu apelido é unha pequena crista de plumas sobre a súa cabeza moi visible na época de cría. Nisto da procreación son madrugadores pois a partir de febreiro empezan os seus amoríos e a finais de maio os seus polos empezan a independizarse. É unha estratexia interesante, xa que desta forma avantaxan nuns meses ás súas veciñas insulares no traballo de alimentar ás crías, ou o que é o mesmo, dispoñen de menor competencia para conseguir alimento nese período crucial.
A nosa maior colonia, xa llo imaxinarán, está nas Cíes, concretamente nas súas zonas máis inaccesibles de cantis do norte de Monteagudo e toda a franxa oeste, coincidindo, precisamente coas zonas de reserva integral ás que, ademais de por sentido común, non se permite o acceso de visitantes. Desde alí lánzanse a facer as súas cousas de corvo mariño. Voan sempre pegados á superficie do mar, con aleteos rápidos e enérxicos que lle supoñen enorme esforzo ao seu metro de envergadura, e así cruzámonolos frecuentemente cando por exemplo imos a Cíes, e xeralmente en dirección contraria.
As xornadas de pesca
Cando á primeira hora saímos cara ás illas, eles voan ao interior da ría e viceversa. Non é que lle caian mal os visitantes das súas illas, ou quizais un pouco si, pero o motivo fundamental é que os nosos amigos buscan o seu alimento preferentemente nas augas interiores, máis tranquilas e pouco profundas e á noitiña regresan ás súas dormideros insulares. As súas xornadas de pesca son longas e realmente velos en acción é todo un espectáculo pois non só son excelentes mergulladores senón que nadan baixa a auga con extraordinaria habilidade. Cando se mergullan as súas ás transfórmanse en aletas que o impulsan e literalmente voa polo fondo cunha axilidade submarina extraordinaria que lle permite perseguir e capturar aos peixes dos que se alimenta.
É frecuente velos despois pousados nunha roca coas ás estendidas cara ao vento, coma se estivesen a secarse, e iso é exactamente o que fan. Para facilitar os seus mergullos, ademais dun corpo prodixiosamente hidrodinámico, carecen desas microburbullas de aire entre as plumas que confiren ás aves acuáticas e mariñas a súa impermeabilidade, e por carecer dese gore-tex natural a súa plumaxe empápase e precisan secarse tras unhas cantas inmersións.
Isto dos mergullos é precisamente na actualidade a súa maior ameaza. En persecución dos peixes ou nos seus mergullos enrédanse nas artes de pesca, especialmente as de enmalle, e alí morren afogados. Nos anos setenta do século pasado a súa situación era máis que preocupante, con apenas 190 parellas reprodutoras nas Cíes. A partir de entón a súa situación foi mellorando até multiplicarse por catro a súa poboación de Cíes no ano 1994.
Estes bos resultados coincidiron en boa medida coa declaración das illas como parque natural, pero paradoxalmente pasar a ser parque nacional, é dicir, aumentar o seu rango de protección, está a supor un declive das poboacións de corvo mariño moñudo que volven outra vez aos niveis dos anos setenta e figura como vulnerable no catálogo de especies ameazadas.
É precisamente a silueta do corvo mariño moñudo a que serve de imaxe e logotipo ao parque nacional. Os científicos e expertos nestas cousas da ornitoloxía teñen claro o diagnóstico: son as artes de pesca de enmalle quen están a terminar con esta ave emblemática. Resulta inexplicable que a estas alturas, na área de influencia do noso único parque nacional, polo menos durante a época de cría destas aves síganse utilizando este tipo de artes de pesca. Iso sen contar coas verteduras de hidrocarburos, claro. O Prestige supuxo un duro golpe para as colonias de Corvo mariño do que aínda non se recuperaron, pero a esa catástrofe súmanse as verteduras e sentinazos cotiáns na ría.
O enmalle debe ser restrinxido
Si unha especie sofre unha redución do 60% da súa poboación en só sete anos é evidente que ten un grave problema. Se unha vez constatado o problema localízase a causa (as artes de pesca de enmalle) pois a solución non precisa que sexamos especialmente brillantes: estas artes de pesca deben ser restrinxidas ao máximo nas zonas máis sensibles para as poboacións. Os mariñeiros deberían entender que a falta de corvos mariños é un serio indicador tamén da falta de recursos, e a sobreexplotación pesqueira é a seguinte causa do declive dos nosos protagonistas. Outra vez segue facendo falta a educación ambiental, da que canto máis se fala sobre a súa necesidade menos se inviste nela. Dificilmente conseguiremos compatibilizar desenvolvemento e conservación se para empezar seguimos pensando que estas son cousas para nenos e nenas e para o día de mañá. Non é aos nenos aos que se lles enredan os corvos mariños nos seus aparellos agora mesmo.
Antón Lois. Amigos da Terra. Artigo publicado na Voz de Galicia
