O pasado venres aprobábase en Consello de Ministros o Programa Estatal de Prevención de Residuos. O texto detallado publicouse esta semana na páxina do Ministerio de Agricultura, Alimentación e Medio Ambiente. Amigos da Terra atopa insuficiente o documento que non conta con obxectivos concretos nin vinculantes nin tan sequera cun orzamento específico para a aplicación de medidas.
O programa Estatal de Prevención de Residuos [1] presentábase como a primeira normativa en redución de Residuos e ofrecía unha oportunidade real á hora de atacar a problemática da xestión de residuos e a consecuente explotación de recursos naturais. Con todo, o éxito da medida vese comprometido polo documento final.
Amigos da Terra celebra achegas substanciais no programa respecto ao borrador inicial e considera a existencia do propio documento como un avance cara ao cumprimento da xerarquía na xestión de residuos imposta pola normativa europea e a lóxica.
Con todo, a organización reclama un maior compromiso por parte da administración, maior profundización, desenvolvemento e concreción nas medidas, para dotar de solidez ao programa e obter unha redución real de residuos.
O Programa estatal de prevención de residuos é un requerimiento da Directiva Marco de residuos de 2008. Dentro das medidas propostas bótase en falta un reparto equitativo de responsabilidades entre todos os integrantes da cadea de xestión de residuos, así como obxectivos obligatorios e vinculantes.
Aínda que o obxectivo de redución xa é de seu escaso e insuficiente, tan só un 10% para o ano 2020 respecto ao a cantidade xerada en 2010, é posible que nin sequera chegue a cumprirse.
Un primeiro programa destas características debe incluír medidas concretas vinculantes, e non voluntarias, con obxectivos específicos numéricos para as liñas estratéxicas e áreas prioritarias definidas, así como un orzamento asociado e en orixe do mesmo nas medidas a poñer en marcha.
Demostrouse que os acordos voluntarios foron completamente insuficientes para a obtención de resultados satisfactorios.
A asociación recalca a necesidade dun reparto de responsabilidades equitativo entre todos os eslabons de xeración de residuos: productores, distribuidores, consumidores, xestores de residuos e administracións. Limitarse únicamente a campañas de sensibilización á cidadanía resulta insuficiente.
Así, sinala casos como a posta no mercado de produtos sobre-envasados e difícilmente reutilizables ou reciclables e a obsolescencia programada e percibida, onde a cidadanía ten pouco que decidir.
Polo tanto, considera que estas prácticas han de ser penalizadas, do mesmo xeito que han de aplicarse taxas ao vertido, á incineración e ao littering (abandono de lixo), medidas acordes co principio “quen contamina, paga”.
Da mesma forma, unha recollida selectiva en orixe das distintas fraccións de residuos, así como o fomento da compostaxe e o sistema de devolución, depósito e retorno (SDDR), serían medidas básicas a contemplar no programa.
A materia orgánica supón máis do 42% da bolsa de lixo doméstico. “Mediante a separación selectiva en orixe desta fracción e a compostaxe sería moi fácil retirar da cadea de xestión case a metade dos residuos e contribuír a alcanzar os obxectivos de redución e reciclado de residuos fixados pola lexislación española para o próximo 2020”, é ilóxico e inaceptable que non se inclúa como obligatoria a separación selectiva da materia orgánica e o fomento da compostaxe nun programa estatal de prevención de residuos.
Ademais de todas as vantaxes holgadamente coñecidas da compostaxe, retirar de vertedoiros e incineradoras a materia orgánica reduciría considerablemente a pegada de carbono da xestión de residuos, tal e como demostrou Amigos da Terra co seu informe “A Compostaxe: receita para reducir a pegada de carbono en España”
[2]. Devandito informe foi presentado o pasado xoves no III Seminario
da Rede Estatal de Entidades Locais pola Compostaxe Doméstica e
Comunitaria [3] onde quedou patente o gran apoio da cidadanía á
implantación e desenvolvemento da compostaxe adiantándose, unha
vez máis, á administración.
