O Tribunal Supremo confirma a sentenza pioneira de As Cunchas por vulneración de dereitos fundamentais ante a contaminación proveniente da gandería industrial

  • Rechaza os recursos presentados pola Xunta de Galicia e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil
  • Os dereitos fundamentais prevalecen fronte aos impactos da gandería industrial

O Tribunal Supremo rechazou hoxe os recursos de casación presentados no verán de 2025 pola Xunta de Galicia e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil contra a sentenza do Tribunal de Xustiza (TSJ) de Galicia do pasado mes de xullo de 2025 relativa a a contaminación do encoro das Conchas e o río Limia debido ás explotacións de gandería industrial.

A sentenza do TSJ queda agora firme e executable, e confirma que a inacción das autoridades ante a contaminación do encoro das Conchas e o río Limia derivada das explotacións de gandería industrial vulnerou os dereitos fundamentais da poboación. Entre eles, o dereito á vida e á integridade, ao domicilio e á vida privada, á propiedade e á auga.

A súa firmeza obriga ás autoridades competentes a establecer de maneira efectiva as medidas necesarias para poñer fin á degradación do encoro e os seus arredores e restaurar os dereitos vulnerados. Esta decisión consolida a sentenza pioneira do TSJ de Galicia: a protección dos dereitos fundamentais debe prevalecer cando os impactos da gandería industrial poñen en risco a vida das persoas, a súa saúde e o medio ambiente.

A providencia do Tribunal Supremo engade, ademais, que a convicción alcanzada pola sentenza susténtase en numerosa documentación e bases científicas onde expón que “a contaminación por nitratos e a eutrofización do encoro das Conchas, por encima de limiares da Organización Mundial da Saúde, e o risco alto para usos recreativos, así como a afectación a abastecementos, xera un risco certo para a vida e a integridade, perturba gravemente o domicilio e a vida privada, e menoscaba igualmente a propiedade e a dereita á auga”.

As persoas demandantes e as organizacións que apoian o caso, Amigas da Terra, ClientEarth e a Federación de Consumidores e Usuarios, CECU, celebran a decisión xudicial e a vitoria definitiva que representa. Así mesmo, subliñan a necesidade de seguir defendendo os dereitos fundamentais ante a contaminación por gandería industrial.

Mercedes Álvarez de León, demandante no caso, declara: “Hoxe é un día histórico, non só para as veciñas e veciños das Conchas, senón para todas as persoas que están a loitar para defender os seus dereitos, mentres as administracións fan oídos xordos ás súas demandas e á contaminación. Por moito que o tenten está claro que terán que acatar a sentenza e devolvernos un medio ambiente limpo. Queremos que outras persoas e movementos vexan a nosa vitoria como unha luz de esperanza, que loiten e que nunca se rendan, porque, aínda que as batallas parezan perdidas, agora vemos que é posible gañalas”.

Pablo Álvarez Veloso, presidente da asociación de veciños local e demandante no caso, sinala: “A xustiza, unha vez máis, dános a razón. Tras anos de loita para defender o noso encoro, un encoro que debería ser patrimonio de toda a poboación galega, o Tribunal Supremo deixa claro que as administracións deben velar polos dereitos humanos. Hoxe celebrámolo con emoción e con orgullo. Esta decisión reforza que os dereitos fundamentais van primeiro. Primeiro a saúde. Primeira a auga limpa. Primeiro unha vida digna nos nosos pobos”.

Blanca Ruibal, coordinadora de Amigas da Terra, afirma: “a confirmación da sentenza envía unha mensaxe moi clara: é o momento de que as administracións velen polos dereitos fundamentais da súa poboación e restauren o Encoro das Conchas. Este recoñecemento de vulneración dos dereitos humanos é un fito histórico e esperamos que esta sentenza infunda esperanza a moito persoas e comunidades en situacións similares, que saiban que a nosa saúde e a natureza están por encima dos intereses duns poucos. Imos seguir gañando batallas fronte á gandería industrial”.

Nieves Noval, líder de equipo de sistemas alimentarios de ClientEarth sinala “coa inadmisión do recurso, os dereitos fundamentais das habitantes das Conchas quedan confirmados e deben facerse efectivos sen demora. A Xunta de Galicia e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil deben inmediatamente proceder a executar a sentenza para que estes dereitos tradúzanse por fin nunha vida digna para as comunidades afectadas.”

David Sánchez, director da Federación de Consumidores e Usuarios engade: “Celebramos que a sentenza sexa firme, e esiximos á Xunta e á Confederación que a execute sen máis dilacións. É urxente restaurar a zona e que a poboación poida gozar da súa dereita á auga. Esperamos tamén que a sentenza marque un precedente para que en ningunha outra zona sufran a situación das veciñas das Conchas.”

***

 

NOTAS

O pasado 11 de xullo de 2025 o Tribunal Superior de Xustiza de Galicia ditou unha sentenza histórica no caso da contaminación do encoro das Conchas e o río Limia, na comarca da Limia (Ourense).

A sentenza concluíu que as autoridades estatais e autonómicas vulneraban os dereitos fundamentais dos residentes, segundo a Constitución Española e a lexislación europea de dereitos humanos, ao non actuar fronte á contaminación xerada por centos de explotacións porcinas e avícolas.

O fallo obrigaba ás autoridades competentes a tomar medidas efectivas para poñer fin á contaminación coas ferramentas necesarias para poñer fin á contaminación do encoro das Conchas e a comarca da Limia e a Baixa Limia, e restaurar o dereito á vida, a saúde e o goce da contorna da poboación afectada.

En agosto de 2025, a Xunta de Galicia e a Confederación Hidrográfica Miño-Sil presentaron recursos de casación ante o Tribunal Supremo, buscando anular a sentenza.

O Tribunal Supremo non admitiu os recursos, confirmando a sentenza do TSJ de Galicia e deixando a resolución firme e executable. Esta decisión consolida un precedente pioneiro na defensa dos dereitos fundamentais fronte aos impactos da gandería industrial.