Este sábado 17 de outubro celébrase o décimo aniversario do Día Internacional da Reparación, unha iniciativa para defender o dereito para reparar e contribuír a unha economía máis circular.

Comunidades de reparadores e reparadoras organizan máis de mil actividades en todo o mundo, decenas en España.

Amigas da Terra, AERESS, CECU, Setem, Ecoloxistas en Acción, Restarters Barcelona, Restarters Vallalta – Terra Vallalta, Ereuse, Pangea, Enxeñería sen Fronteiras, Rede Ecofeminista, Caixa d’Eines i Feines, Mujeres Pa’lante e a Alianza Residuo Cero, reclaman o dereito para reparar no marco da Lei de Consumo Sostible, a Lei de Residuos e o Real Decreto de Residuos Electrónicos.

O vindeiro sábado 17 de outubro celébrase o Día Internacional da Reparación, o cal ten lugar cada ano o terceiro sábado de outubro en todo o mundo desde 2017. Ao longo do mes de outubro miles de persoas participarán en talleres de reparación, intercambios de obxectos e charlas co obxectivo de visibilizar ás comunidades de reparación e fomentar o dereito para reparar para previr a crecente xeración de residuos e poñer fin á extracción de recursos naturais que conleva.

 

Un ano máis, a sociedade civil española sumouse á iniciativa con actividades descentralizadas en todo o territorio, que poden consultarse no mapa do Día da Reparación. En concreto, os colectivos están a organizar encontros para a reparación tanto téxtiles como de aparellos eléctricos e electrónicos en Galicia, Madrid, Aragón, Navarra, Cataluña, Illas Baleares, Valencia, Albacete e Segovia. Trátanse de espazos xestionados por persoas voluntarias con experiencia en reparación, nos cales a cidadanía aprende a reparar pezas e produtos téxtiles ou pequenos aparellos eléctricos e electrónicos de xeito gratuíto.
O crecente volume de residuos é un problema que contribúe á tripla crise ambiental (climática, de biodiversidade e de contaminación). Para as organizacións é necesario avanzar cara a un modelo de produción e consumo máis sostible, baseado na economía circular e nun uso máis eficiente dos recursos naturais, require prolongar a vida útil dos produtos, aplicar alargascencia.
O lixo electrónico é o fluxo de residuos que máis rápido crece no mundo: en 2022 producíronse 62 mil millóns de toneladas deste tipo de residuos, segundo o observatorio de residuos electrónicos de Nacións Unidas. Á súa vez, o téxtil é outro dos sectores con cifras alarmantes: en 2018 xeráronse 92 millóns de toneladas destes residuos, segundo o Programa para o medio Ambiente das Nacións Unidas. Hoxe día, unicamente en España, cada persoa xera 19 quilos de residuo téxtil ao ano, o que equivale aproximadamente a unhas 60 pezas.

 

As organizacións instan os responsables políticos a aproveitar as oportunidades lexislativas actualmente en marcha para tomar medidas e acabar co malgasto que supón un modelo de produción e consumo baseado en comprar, usar e tirar, e mesmo, tirar sen usar.
A futura Lei de Consumo Sostible, entre outras cousas, integrará a transposición da Directiva polo dereito para reparar, que inclúe medidas para incentivar a reparación. Entre as mesmas atópase o bono á reparación: unha demanda da sociedade civil para superar a principal barreira á reparación, o seu custo económico. O bono será apoiado polo sistema de Responsabilidade Ampliada do Produtor e cubrirá só aqueles produtos regulados pola Directiva europea.
O borrador prevé que, para beneficiarse do posible financiamento á reparación, as persoas consumidoras deberán acudir a un servizo rexistrado na Plataforma europea de reparacións, e evitar así calquera tipo de fraude. Os reparadores e reparadoras descontarán directamente esta porcentaxe do prezo final. Así mesmo, o borrador inclúe outros incentivos para favorecer esta actividade, ampliando a garantía legal daqueles produtos que sexan reparados. Isto é clave para o desenvolvemento de novos empregos que, ademais favorecerían cambios na industria cara a modelos máis sostibles.
Por outra banda, as entidades advirten que o principal reto da Lei de Residuos, actualmente en proceso de modificación, é o seu cumprimento. Agora mesmo dáse unha falta de desenvolvemento nas numerosas medidas xa aprobadas, de mecanismos de control e seguimento, e dun réxime sancionador capaz de actuar fronte aos incumprimentos que lastran a eficacia desta norma.

 

Para rematar, lamentan que o executivo europeo frease temporalmente a aprobación do Real Decreto sobre produtos téxtiles e de calzado e residuos asociados, que constituía unha oportunidade para impulsar dunha vez a prevención e a reutilización deste fluxo. Para lograr este obxectivo, as entidades sociais propuxeron, entre outras medidas, a redución da produción de produtos téxtiles e de calzado, actuacións concretas de prevención e fomento da reutilización e, entendendo a importancia dos instrumentos económicos que incentiven o consumo sostible para que o cambio sexa real, unha medida dirixida á redución do IVE ao 4% para o téxtil de segunda man e o reacondicionado.
A Comisión Europea, con todo, freou a aprobación deste Real Decreto do téxtil, alegando que ao seu xuízo, algunhas das disposicións poderían crear obstáculos á libre circulación de mercancías no mercado interior ou expor problemas de compatibilidade coa normativa europea. O Goberno español ten ata o 30 de novembro para analizar as obxeccións expostas pola Comisión.
As organizacións instan a todas as administracións competentes a despregar os mecanismos de aplicación, control e sanción necesarios para cumprir coas normativas e avanzar cara a un modelo baseado na economía circular, a redución e a reparación.

 

¿Cando ye onde serán as actividades no Estado español?

Todas as actividades podense consultar aquí.

Galicia – Enxeñería Sen Fronteiras y Amigas da Terra

Sábado 17 de octubre – Repair Café electronica y textil. Centro de Creatividad de Maruxa Mallo, Pontevedra.

Sábado 30 de octubre – Espacio de Reparación electronica y textil en A Tobeira de Oza, A Coruña