Finaliza a COP30 en Belém, Brasil, cun acordo que desatende as voces da sociedade civil pola xustiza climática.

O acordo deu as costas ás comunidades máis afectadas, que sucumbiu ao lobby fósil e que expón un financiamento insuficiente para os países do Sur Global.

 

A COP onde esperaba unha maior permeabilidade de voces disidentes, así como unha maior participación da sociedade civil e comunidades afectadas, resultou ser unha dos cumes climáticos máis opacos. Ao longo da segunda semana de negociacións, para a que deixáronse as decisións máis conflitivas, apenas se publicaron borradores de texto previos.

A pesar do apoio de gran parte dos países para facer unha mención explícita ao fin dos combustibles fósiles como principais responsables da emerxencia climática, os petroestados á cabeza do lobby fósil conseguiron eliminar toda mención. Esta COP non só deu as costas ás comunidades máis prexudicadas en termos de financiamento e acompañamento, senón tamén á ciencia ao eliminar esta mención e segue contemplando o “cero neto” como obxectivo, a través do cal se refuxian todo tipo de falsas solucións, como os mercados de carbono e as compensacións, para poder seguir emitindo e queimando combustibles no canto de reducir emisións.

As falsas solucións seguiron presentes tanto no transcurso das negociacións como co Fondo para a Conservación dos Bosques Tropicais, así como no texto final, baixo o refuxio do “cero neto”. E outro ano máis, os países do Norte global eluden a súa responsabilidade histórica así como a súa débeda ecolóxica co Sur.

Mecanismos de Transición Xusta

Unha das noticias esperanzadoras desta COP foi o establecemento do Mecanismo de Transición Xusta dentro do Programa de traballo sobre Transición Xusta. O obxectivo deste será “mellorar a cooperación internacional, a asistencia técnica, o fomento da capacidade e o intercambio de coñecementos, e permitir transicións xustas, equitativas e inclusivas,” e é deber das Partes achegar ao bo funcionamento deste e a súa aprobación final.

Esta vitoria a medias chega grazas á presión da sociedade civil a través dun movemento global por unha transición xusta, que non só puxo o tema sobre a mesa, senón que foi fundamental para asegurar que permanecese nos textos definitivos. Isto demostra o papel transcendental que desempeñan os movementos sociais nestes cumes para lograr avances en materia de xustiza climática. Con todo, seguimos insistindo en que non hai transición xusta sen o recoñecemento da débeda ecolóxica que teñen os países do Norte Global. Calquera debate sobre a transición debe enmarcarse no contexto da xustiza e a reparación para os territorios e pobos afectados polo extractivismo.

A Mitigación desaparece do texto

Finalmente o lobby fósil gañou e a tan controvertida mención aos combustibles fósiles desapareceu de forma definitiva no texto final. O obxectivo do cume era implementar unha folla de ruta para establecer o fin dos combustibles fósiles con prazos detallados e vinculantes, pero no seu lugar propóñense mecanismos voluntarios como o “global implementation accelerator” e unha nova iniciativa para limitar o quecemento global para o cume do ano que vén en Turquía.

Aínda que o acordo final salienta a necesidade de que os países asuman uns obxectivos climáticos acordes á súa responsabilidade histórica e en consonancia coa limitación do 1,5 °C a final de século, non se alcanzou un acordo claro sobre como elevar a ambición e implementación dos plans nacionais de redución de emisións. A falta diso, o texto engade unha mención explícita ao artigo 6, mercados de carbono, para alcanzar os obxectivos climáticos estatais.

Desde Amigas da Terra seguimos insistindo en que os mercados de carbono son falsas solucións tras as cales se escudan países e industria contaminante para poder seguir queimando combustibles fósiles, ademais dunha ameaza á vida. Os países deben establecer os seus obxectivos climáticos acordes á súa responsabilidade histórica e capacidades diferenciadas, baseados nunha redución real de emisións, e isto só é posible co abandono dos combustibles fósiles.

Financiamento sen cumprir coa xustiza climática

A presión dos movementos sociais e as organizacións para alcanzar obxectivos ambiciosos para o financiamento climático foi clave para a súa inclusión e debate ao longo de todas as COPs. Sen ela, os países do Sur Global non poden nin poderán facer fronte aos impactos da crise climática, nin levar a cabo unha transición xusta. Aínda que triplicar o financiamento para a adaptación é un sinal para subliñar o crucial do asunto, isto é só a punta do iceberg. É necesario que os países ricos non bloqueen os plans para gravar ás grandes empresas e ás elites adiñeiradas, así como deixar de premer para ampliar o financiamento privado que só xera débedas aos países do Sur.

É inadmisible a falta de responsabilidade por parte do Norte Global que non atende o seu deber moral e que segue sen establecer compromisos acordes á súa responsabilidade e insistindo nunha mobilización do sector privado, aínda cando está comprobado que este tipo de financiamento só deu lugar a maior endebedamento dos países do Sur. Son as mesmas dinámicas estruturais que seguen os países occidentais á hora de financiar a guerra e o xenocidio e ignóranse os dereitos humanos, no canto de traballar pola paz e a urxente necesidade de investir en xustiza climática.