Reclamamos unha mellora do Plan Estratéxico de Patrimonio Natural para asegurar o cumprimento do Marco Mundial e frear a perda de biodiversidade de aquí a 2030.
Do 21 de outubro ao 1 de novembro celebrarase en Cali, Colombia, a Conferencia das Partes do Convenio sobre a Diversidade Biolóxica (COP16), onde se revisará a implementación e seguimento do que se acordou no Marco Mundial de Biodiversidade Kunming-Montreal aprobado no Canadá, no 2022.
As partes do Convenio sobre a Diversidade Biolóxica deben presentar os seus plans de acción nacionais para cumprir coas 23 metas que se fixaron na COP15. Ata o momento só 16 países presentaron plans, entre os que se atopa España.
Amigas da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife e WWF avaliamos o Plan Estratéxico de Patrimonio Natural e Biodiversidade, que se presenta na próxima COP16, e concluímos que sen unha aposta moito máis forte, non se chegarán a cumprir os obxectivos internacionais do Marco Mundial de Biodiversidade.
Consideramos que o Plan Estratéxico de Patrimonio Natural mellora con respecto ao anterior plan, pero carece da ambición necesaria para frear a perda de biodiversidade a 2030 sendo imprescindible que sexa ampliado.
O Plan Estratéxico de Patrimonio Natural e Biodiversidade español (PEPNeB) publicouse o 31 de xaneiro de 2023, sendo España un dos primeiros países en presentar unha Estratexia para facer fronte á perda de biodiversidade e cumprir co Marco Mundial de Biodiversidade a 2030.
As cinco principais organizacións ecoloxistas –Amigas da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife e WWF– realizamos unha análise detallada do Plan Estratéxico de Patrimonio Natural e Biodiversidade, para avaliar se este documento cumpre cos requisitos necesarios para abordar o Marco Mundial de Biodiversidade.
Cremos que o documento achega un diagnóstico global do estado da biodiversidade existente no país, recoñecendo a importante perda de biodiversidade que tivo lugar nas últimas décadas e identificando as principais ameazas directas e algúns dos factores indirectos que impulsan a perda de biodiversidade. O PEPNeB cobre só parcialmente o Marco Mundial de Biodiversidade, con obxectivos que atenden a algunhas das 23 metas do marco global, e centra os obxectivos en 8 áreas de acción prioritarias, tratando de abordar algunhas das cuestións importantes, que aínda non se abordaron a fondo ata a data, como a mellora do coñecemento sobre a biodiversidade e a avaliación continua do estado da biodiversidade, aspecto moi necesario para a adecuada toma de decisións. Outro aspecto positivo é que o novo Plan aumenta de forma significativa o orzamento para determinadas accións con respecto ao do anterior Plan (2011-2017). Máis aló do Plan, as organizacións tamén recoñecemos o compromiso do Goberno español co Marco Mundial de Biodiversidade, sendo un dos países que reclamaron unha alta ambición nos obxectivos do acordo na COP15.
Con todo, segundo a avaliación e a análise das ONG, o documento carece de ambición suficiente e ten algunhas deficiencias que deben ser emendadas para que sexa unha ferramenta realmente eficaz para abordar a situación de emerxencia que vivimos derivada da crise de biodiversidade sen precedentes na que estamos inmersos.
Lamentamos que o documento se redactou sen un verdadeiro proceso de participación da sociedade civil e sen unha profunda implicación e colaboración doutros ministerios, departamentos e administracións cuxas políticas e actuacións teñen claros efectos na biodiversidade. Por iso, ao carecer o MITECO de competencias nalgunhas materias, e sen adecuados mecanismos de gobernanza e/ou un desenvolvemento de plans sectoriais específicos que se elaboren de maneira conxunta cos Ministerios ou Departamentos implicados, córrese o risco de que o plan volva ser outro intento errado por transformar as devanditas políticas sectoriais en favor da biodiversidade e de non cumprir cos ambiciosos obxectivos do MMB a 2030.
Concretamente, consideramos que o feito de que gran parte da implementación das accións para cumprir cos obxectivos do plan sexa responsabilidade das Comunidades Autónomas, expón un gran desafío, tendo en conta a existencia dunhas estruturas de gobernanza ata o de agora limitadas e escasos mecanismos de implementación, o que pon en dúbida a credibilidade do plan como ferramenta eficaz para cumprir cos obxectivos do MMB. Por iso as organizacións reclamamos ás CCAA que no marco das súas competencias desenvolvan os seus plans rexionais para cumprir tanto co Plan Estratéxico Nacional como co MMB.
Algúns dos obxectivos do MMB que poden verse afectados por estas cuestións inclúen o Obxectivo 3 (30×30) e o Obxectivo 12 (espazos verdes e azuis/áreas urbanas) sobre áreas protexidas e conectividade natural, que dependen da coordinación e rendición de contas a distintos niveis (goberno nacional e gobernos rexionais e locais). Así mesmo, en relación coa Meta 1 do MMB, relativa á planificación territorial, o PEPNeB non reflicte a importancia que ten a planificación urbana na perda de biodiversidade española, sen apenas contemplar medidas que garantan zonas de exclusión vinculantes a favor da biodiversidade.
Doutra banda, a análise realizada destaca que a redacción dalgúns obxectivos, metas e accións que inclúe o plan teñen unha clara marxe de mellora, ao non ser formulados con suficiente detalle. Así mesmo, no documento carece dunha desagregación detallada do orzamento para cada medida do plan, que non permite valorar adecuadamente se este será ou non suficiente e se as partidas orzamentarias van dirixidas ás accións máis necesarias ou urxentes. O Plan tampouco detalla os indicadores que se van a empregar para o seguimento do mesmo, nin expón ningún compromiso que garanta que se vai a acelerar a posta en marcha das accións no caso de que non se consigan os avances esperados para alcanzar as metas e obxectivos do Marco Mundial de Biodiversidade.
Por último, en canto á implementación do plan, destacamos que, en relación coas medidas para abordar a Meta 10 do MMB que persegue lograr que as superficies dedicadas á agricultura, acuicultura, silvicultura e pesca se xestionen de maneira sostible, existen claras contradicións entre os obxectivos que marca o plan e as políticas que se están levando á práctica nos últimos anos, especialmente nas políticas agrarias e de xestión dos recursos hídricos en España, que non están orientadas á consecución destes obxectivos, e algunhas medidas clave para contribuír á Meta 18 do MMB (identificar e eliminar incentivos e subsidios prexudiciais para a biodiversidade) van poñer en marcha con bastante atraso. Todo iso indica que varias das metas do Marco Mundial de Biodiversidade non se cumprirán no marco deste plan.
Para a próxima COP, as organizacións solicitamos unha reunión aos representantes do Ministerio que estarán presentes na mesma, para facerlles chegar as súas propostas de mellora do PEPNeB e pedirlles que defendan o máximo nivel de ambición para abordar a crise de biodiversidade. Da mesma maneira, consideramos que España foi un dos primeiros países que o presentou, e ten que xogar un papel moi importante na COP16, sendo esta nova cita internacional unha oportunidade para que anuncien que van revisar o plan para mellorar e completar os aspectos que faltan.
