Son as 12:30 do mediodía, o sol está forte en San Francisco do Norte, propio do mes de marzo, pero máis intenso que anos anteriores. Zaira Álvarez e German Laínez da Asociación para el Desarrollo del Norte de Chinandega (ADENOCH), revisan por última vez as súas mochilas e comproban se levan todos os materiais para realizar a primeira charla de sensibilización sobre conservación de zonas de recarga hídrica na zona norte de Chinandega.
Ás 12:50 saen das oficinas de ADENOCH cara á comunidade Paso Hondo do municipio de Santo Tomás del Norte, a un 22 km de Nancital 2. Á 1:30 chegan á casa do produtor Danilo Ríos, lugar onde se realizará a actividade.
ADENOCH e Amigas da Terra, co financiamento do Fondo Galego, iniciaron na primeira quincena de marzo unha serie de actividades educativas onde abordaron temas como a conservación das zonas de recarga hídrica e os efectos do cambio climático que afectan de maneira directa a dispoñibilidade de auga nos pozos para o consumo humano, os animais e os cultivos.
Alumnado e docentes de primaria, produtoras/es e familias, procedentes das comunidades de Paso Hondo, La Unión, Los Arados, La Danta, Las Pozas, dos municipios San Francisco del Norte, San Pedro del Norte, Santo Tomás del Norte e Cinco Pinos, participaron nas actividades. Para iso, establecéronse coordinacións co Ministerio de Educación (MINED) e as Alcaldías de San Francisco do Norte, Santo Tomás del Norte, San Pedro del Norte, Cinco Pinos e Somotillo.
“Logramos chegar a 50 estudantes de educación primaria entre os 10 e 12 anos de idade, 6 mestres, 9 familias e 80 produtoras/es, quen ao realizar unha sondaxe de coñecemento previo, dixeron que non abordaran estes temas antes. Algúns non coñecían das zonas de recarga hídrica na súa comunidade nin as fontes de auga que están en risco de secarse por completo”, dixo Álvarez.
As charlas celebráronse pola mañá cos estudantes e pola tarde con produtores. A cada un deles entregáronlle cadernos, camisetas e folletos alusivos á conservación dos recursos hídricos, grazas tamén ao apoio do Goberno das Illas Baleares.
Os efectos visibles do cambio climático
Actualmente as comunidades enfrontan serios problemas de acceso á auga en cantidade e calidade, acrecentándose máis durante os meses de marzo e abril, onde os pozos familiares e comunais teñen auga soa para o consumo humano de maneira racionada, obrigándoos a buscar máis auga para o lavado de roupa noutras comunidades próximas.
O gando debe ir beber auga aos poucos arroios que existen aínda, pero que corren o risco de secarse; como moitos que foron de gran caudal e dos que agora só quedaron pedras.
Enrique Sánchez, produtor da comunidade La Unión de San Pedro del Norte, dixo durante unha das charlas que “o cambio climático é o que estamos a sentir, padecendo. Estes cambios de temperatura que son moi fortes, é parte da deforestación, que nós como campesiños non aprendemos a coidar as nosas árbores, as nosas fontes de vida, como son as concas, onde nace a auga”.
Con todo, Paso Hondo e La Danta son comunidades que se dedicaron a reforestar e a conservar o bosque desde hai algúns anos, pois teñen claro que deben coidar os recursos naturais. La Danta destinou unhas 700 hectáreas de bosque para producir osíxeno, usando por anos o sistema agroforestal Quesungual, que trouxo grandes beneficios á comunidade, ao bosque, o chan e a auga. Hai que replicar esta experiencia nas comunidades veciñas.
A última charla, de 12 en total, que abordou como protexer e manexar as zonas de recarga hídrica, foi realizada pola tarde na comunidade de La Danta, Somotillo, coa participación de 16 produtores e o técnico Julio Morales de la Unidad de Medio Ambiente (UMA) de la Alcaldía de Somotillo.
