Na península ibérica, a loita contra a pobreza enerxética está liderada por movementos como a Alianza contra a Pobreza Enerxética e as Comunidades Enerxéticas. As historias de activistas como Domi e Catarina son relatos do poder transformador do activismo e a organización comunitaria. As protestas e esforzos de organizacións como estas son cruciais para acompañar ás persoas vulnerabilizadas polo sistema enerxético e premer aos gobernos para suplementar políticas que garantan os dereitos da cidadanía.

A pobreza enerxética defínese institucionalmente como a situación dun fogar onde non se poden satisfacer as necesidades básicas de subministracións de enerxía por un nivel de ingresos baixo. Esta definición responsabiliza ás persoas da súa propia situación. Con todo, trátase dunha consecuencia estrutural dun sistema económico que especula cun ben necesario para a vida como é a enerxía, precarizando así a vida das persoas. Por este motivo, desde Amigas da Terra falamos de precariedade enerxética.

Máis de tres millóns de persoas atópanse nunha situación de precariedade enerxética na nosa xeografía, e o mesmo pasa no noso país veciño, Portugal. Para cambiar este contexto existen diferentes plataformas, como a Alianza contra a Pobreza Enerxética (APE), e alternativas como as comunidades enerxéticas, que buscan transformar o modelo enerxético e poñer a enerxía en mans da xente e non das grandes empresas do oligopolio, sempre desde o colectivo.

Desde Amigas da Terra onda a APE e máis de cincuenta organizacións estamos a loitar para cambiar as regras do xogo e que se garanta o dereito ás subministracións básicas e, por tanto, para que se prohiban os cortes de luz. Un corte de subministración foi precisamente o que achegou a Domi á APE.

Dereito á enerxía: sen deixar a ninguén atrás

Domi viviu en primeira persoa o que é vivir sen enerxía. Un Nadal a ela e aos seus dous fillos cortaronlle a luz durante un mes e medio. Ela é unha activista na APE, o movemento social dedicado a garantir o acceso universal aos servizos básicos de auga e enerxía.

O corte produciuse debido a unha única factura sen pagar, pero unha vez abonada a tarifa, atopouse con que o provedor de enerxía canceláralle a súa conexión sen ningún tipo de notificación e que agora tiña que pagar as tarifas de reconexión. Cando se negou a pagar estas tarifas inesperadas, a compañía mandoulle mensaxes en ton ameazante. Ao darse conta de que o provedor de enerxía estaba a utilizar técnicas abusivas, contactou co defensor do pobo que lle axudou a cancelar a tarifa que lle reclamaba a empresa.

Domi uniuse á APE en 2015 para reclamar unha lei que garantise a subministración de luz en fogares vulnerables de Cataluña e que prohibise os cortes de subministración. Desde hai anos, loita onda a alianza para que a lei de cortes supleméntese correctamente e que as compañías enerxéticas responsabilícense do seu rol na crise enerxética.

Enerxía comunitaria XA!

A estas alianzas súmanse as comunidades enerxéticas, axentes de cambio que impulsan a democratización da enerxía a través da participación directa da cidadanía na produción, xestión e uso da enerxía. Na península ibérica son centos as iniciativas que impulsan unha transformación cara a un modelo enerxético xusto baseado en enerxías limpas. Nesta ocasión contamos con Catarina membro dunha comunidade enerxética situada en Lisboa.

Catarina traballa en Coopérnico, unha cooperativa enerxética. Os seus membros invisten en plantas solares para obter enerxía producida localmente que vén dunha fonte infinita e abundante: o sol. Producen a enerxía a través de paneis solares instalados nos tellados das asociacións que tamén consumen esa enerxía que producen.

“Necesitamos empoderar á cidadanía para que se convertan en usuarios e usuarias enerxéticas independentes do oligopolio e facer este proceso accesible, de tal forma que os produtores que ofrecen enerxía renovable, económica e producida localmente cheguen á poboación”, sinala Catarina.

Ademais de prover dunha alternativa enerxética aos seus membros, Coopérnico anima ás persoas para ser consumidoras de enerxía máis autónomas e que formen parte activa do sistema enerxético. Esta cooperativa é un claro exemplo de como podería ser un sistema enerxético democrático e baseado en enerxías limpas.

Podes escoitar o seu testemuño en portugués e se prefires .

Tomemos a enerxía!