No actual contexto de emerxencia planetaria, Amigos da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife e WWF pedimos un plan ambicioso para protexer a biodiversidade e para reverter a situación, tal como recomendan os expertos e a sociedade civil, así como a Unión Europea e Nacións Unidas.

Criticamos o atraso na elaboración do plan, reclamamos a integración das accións para levar a cabo por todas as administracións que conforman o Estado e lamentamos a falta dun proceso de participación adecuado, e que ningunha das súas achegas fose tida en consideración ata a data.

En 2019 a plataforma IPBES presentou os resultados dun informe con datos alarmantes sobre como as accións humanas alteraron significativamente a natureza en todo o mundo. Tres cuartas partes do medio ambiente terrestre e ao redor do 66 % do medio ambiente mariño alteráronse considerablemente. Máis dun terzo da superficie terrestre do mundo e case o 75 % dos recursos de auga doce agora dedícanse á produción agrícola ou gandeira. Ao redor dun millón de especies de animais e vexetais están en perigo de extinción, e moitas poden desaparecer nas próximas décadas, máis que nunca na historia da humanidade.

Neste contexto, e tras fracasar no obxectivo de deter a perda de biodiversidade en 2020, expertas e expertos coinciden en que fan falta cambios transformadores nos nosos actuais modelos de produción e consumo, e maiores esforzos para protexer a biodiversidade.

Con todo, as organizacións ecoloxistas consideramos que o borrador de Plan Estratéxico Estatal do Patrimonio Natural e da Biodiversidade a 2030 que recentemente foi sometido a consulta pública é totalmente insuficiente para frear a alarmante perda de biodiversidade e abordar a crise ambiental.

Tras perder a súa vixencia o anterior Plan 2011-2017, e con varios anos de atraso, o pasado mes de maio foi sometido a consulta aos membros do Consello Estatal para o Patrimonio Natural e a Biodiversidade o borrador do novo Plan (PEPNB) para 2030. As organizacións enviamos achegas e propostas de melloras. Así mesmo, diriximos un escrito á ministra para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico, no mes de xullo, mostrando a nosa desconformidade co plan e solicitando outro verdadeiramente transformador, capaz de cambiar drasticamente o rumbo das políticas sectoriais que máis impactan na biodiversidade e coa participación dos ministerios, as comunidades autónomas e as entidades locais.

Con todo non se incorporaron ningunha das melloras suxeridas na versión do plan que recentemente foi sometida a consulta previa para a avaliación ambiental.

A principal carencia que destacamos é que o plan carece dun marco lóxico adecuado, elemento fundamental para un plan estratéxico que sexa eficaz. Así, o plan falla desde a base, na identificación das causas subxacentes de perda de biodiversidade, e por tanto falla tamén na definición de obxectivos e medidas e actuacións necesarias para abordar algunhas das principais ameazas á biodiversidade.

Ademais, o plan carece da suficiente concreción en canto á definición de obxectivos, medidas e liñas de actuación. Doutra banda, non inclúe un cronograma nin un orzamento detallado por accións, nin responsables da súa posta en marcha.

Outra limitación importante é a falta de indicadores e fontes de verificación que permitan avaliar o avance da execución do plan.

Doutra banda, lamentamos non ter a oportunidade de participar máis activamente na elaboración e redacción do Plan desde o inicio da súa redacción, algo que viñemos solicitando ao Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico en reiteradas ocasións desde a perda de vixencia do anterior plan.

A falta de calidade do plan e de interese en realizar un verdadeiro proceso participativo para melloralo, reflicte unha clara falta de ambición por parte do goberno, que se traducirá nun novo fracaso para cumprir o obxectivo de deter a perda de biodiversidade, con consecuencias incertas para o noso futuro.

O borrador do plan non considera todas as causas subxacentes á perda de biodiversidade sobre as que necesariamente se debe actuar se o obxectivo é deter e reverter a perda de patrimonio natural. Sen abordar todas as causas o resto de medidas non serán máis que parches para atrasar o inevitable.

O documento actual non é un verdadeiro plan estratéxico estatal, non será suficiente para cambiar as políticas sectoriais que máis impacto teñen na biodiversidade. O plan non integra adecuadamente as accións para levar a cabo por todas as administracións implicadas.

Se queremos cambiar o rumbo, debe existir unha estratexia seria, e un compromiso de todo o goberno, e a máis longo prazo para protexer a biodiversidade. Sen un documento máis ambicioso estaremos a perder outra oportunidade.

Existen probas irrefutables do declive da natureza sen precedentes, así como dos riscos para a vida e benestar humano. A necesidade de actuar urxentemente é moi clara. Seguir como sempre xa non é unha opción. Necesitamos un cambio transformador, redefinindo a nosa maneira de actuar en todos os ámbitos e en todas as políticas para un futuro máis sostible, e este plan non está á altura.