Durante o últimos catro anos, a saída do TCE foi unha demanda das principais organizacións ecoloxistas españolas – Amigas da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife e WWF – ao Goberno

A saída de España do TCE é outra vitoria que nos lembra, unha vez máis, que a loita das organizacións e movementos sociais é crucial á hora de impulsar cambios para a construción de sociedades máis xustas que sitúen o benestar social e do planeta no centro.

A ministra para a Transición Ecolóxica, Teresa Ribeira, comunicou que España iniciou o proceso de saída do Tratado da Carta da Enerxía (TCE)

O 12 de outubro de 2022, a vicepresidenta segunda do Goberno para a Transición Ecolóxica e Reto Demográfico, Teresa Ribeira, comunicou a Político a decisión do Goberno de abandonar o Tratado da Carta da Enerxía (TCE), un acordo moi controvertido do que España forma parte xunto a outros 52 países de Europa e Asia.

A noticia – que segundo fontes oficiais conta co respaldo da ministra de Industria, Comercio e Turismo, María Reyes Maroto, e do ministro de Asuntos Exteriores, Unión Europea e Cooperación, José Manuel Albares – coñeceuse a seis semanas de que se celebre a Conferencia anual da Secretaría da Carta da Enerxía en Mongolia, que ten por obxectivo ratificar a modernización do Tratado.

O TCE, cualificado recentemente polo Panel Intergobernamental sobre Cambio Climático (IPCC) como “un grave obstáculo para a mitigación do cambio climático”, protexe os investimentos estranxeiros no sector enerxético —sobre todo aquelas relacionadas cos combustibles fósiles— e permite ás empresas demandar aos países ante un sistema de tribunais privados (coñecido como o ISDS) si consideran que lexislaron en contra dos seus beneficios.

A saída do TCE é un paso indispensable para o abandono dos combustibles fósiles e o impulso de lexislacións ambiciosas para facer fronte á crise climática e enerxética

Dada a súa incompatibilidade co Acordo de París e outras políticas que perseguen a acción climática, fai máis de catro anos os países embarcáronse nun proceso para “modernizar” o TCE. As negociacións culminaron o pasado 22 de xuño coa adopción dun acordo preliminar, que foi cualificado de “insuficiente” e “inaceptable” polas organizacións da campaña Non aos TCI.

Agora, a propia Teresa Ribeira —que xa mostrara en varias ocasións o seu escepticismo— recoñeceu que a modernización non deu lugar a «ningunha mellora» para reducir a protección dos investimentos fósiles.

O texto proposto garante polo menos 10 anos máis de protección aos investimentos existentes en combustibles fósiles, mentres que algúns investimentos novos en gasodutos e centrais eléctricas de gas quedarían protexidas até 2030 ó 2040.

Ademais, amplía o ámbito de aplicación do Tratado a outras tecnoloxías enerxéticas controvertidas, como o hidróxeno ou a biomasa, aumentando o risco de novas demandas. Aínda que a proposta pretende prohibir as demandas ISDS entre países da UE, esta medida aínda podería tardar entre cinco e dez anos máis en entrar en vigor, que son os anos cruciais para impulsar a transición enerxética.

Outros países de Europa tamén poderían seguir o ronsel de España e non ratificar o Tratado

O único país da UE que non é membro do TCE é Italia, que o abandonou en 2016. Tras o paso dado por España, outros países indecisos como Francia, Alemaña, Países Baixos ou Bélxica poderían facer o mesmo. A finais de outubro espérase unha votación no Consello da UE na que os países se terán que situar a favor ou en contra do TCE modernizado. Si outros países optan pola saída, poderíase conseguir un bloque minoritario que puxese freo á modernización, xa que se require unha maioría cualificada para poder dar luz verde ao novo texto antes de proceder á súa ratificación final na Conferencia de Mongolia o 22 de novembro.

Até a data, existen 143 demandas baixo o TCE, moitas delas relacionadas con medidas para paliar a crise climática ou protexer o medio ambiente, como o caso de Países Baixos, Eslovenia ou Italia. Con todo, España é o país máis demandado.

En 2015 miles de persoas en toda Europa saíron ás rúas e conseguiron impedir que se asinase o Tratado Transatlántico para o Comercio e o Investimento (TTIP) entre a UE e EE UU. Tamén a cidadanía e as principais organizacións ecoloxistas levamos anos esixindo a saída de España do TCE.