As organizacións ambientais Amigos da Terra, Ecoloxistas en Acción, Greenpeace, SEO/BirdLife e WWF reclamamos ao Goberno que axuste os aspectos que poñen en risco a conservación da biodiversidade do Plan Nacional de resposta ás consecuencias económicas e sociais da guerra de Ucraína

As organizacións recoñecemos a necesidade de axilizar a tramitación das enerxías renovables nas zonas nas que sexa posible asegurar que o impacto ambiental destas instalacións non é adverso,  como en zonas urbanizadas, urbanizables ou industriais, entre outras. Con todo, consideramos imprescindible que o novo procedemento exprés de aprobación de plantas renovables non se aplique sobre áreas onde os impactos para a natureza poden ser críticos e irreversibles e que, en calquera caso, garántase a posibilidade de participación da cidadanía desde o inicio dos procedementos de avaliación ambiental, tal e como marca a normativa da Unión Europea e o Convenio de Aarhus.

Expresamos a nosa preocupación acerca da falta de garantía que pode supoñer o procedemento de tramitación abreviado para autorizar determinadas plantas renovables (fotovoltaicas de ata 150 MW e eólicas de ata 75 MW, situadas en terra, en áreas de sensibilidade ambiental baixa e moderada identificadas por MITECO e  fóra de áreas da Rede Natura 2000) que recolle o Real Decreto-lei 6/2022 polo que se regulan medidas urxentes do plan de choque fronte á guerra de Ucraína e cuxa convalidación será debatida proximamente no Congreso dos Deputados.

Na súa actual redacción, este novo proceso permitirá á Administración determinar, sen participación cidadá, se unha determinada planta de xeración de electricidade renovable necesita pasar por Avaliación de Impacto Ambiental (tal e como debería facer en caso de tramitación normal) ou non (no caso de que reciba informe de determinación de afección ambiental favorable) para aquelas plantas que se atopen nas zonas de baixa e moderada sensibilidade ambiental identificadas polo Ministerio para a Transición Ecolóxica e o Reto Demográfico (Miteco).

Isto abriría potencialmente a porta á autorización de proxectos con alto impacto ambiental sen as garantías mínimas, tanto de consulta pública como de avaliación de impacto ambiental, algo especialmente relevante nas zonas de sensibilidade moderada, que inclúen hábitats de interese comunitario ou zonas críticas para a conservación de especies tan ameazadas como a aguia imperial ibérica, o urogalo cantábrico ou especies agroesteparias en grave declive como o sisón e o papallás común, entre outras. De manterse esta redacción, o novo procedemento podería facilitar a destrución deste tipo de espazos, xa moi ameazados.

As ONG ecoloxistas reclamamos que o novo procedemento para axilizar a tramitación de determinadas plantas renovables, en todo caso, se limite a zonas de baixa sensibilidade ambiental fora de espazos naturais protexidos e zonas de alto valor ecolóxico como humedais recollidos no inventario nacional e Áreas Importantes para a Conservación das Aves e a Biodiversidade (IBA, polas súas siglas en inglés), entre outras.

Ademais, chamamos a atención sobre o feito de que o novo procedemento elimina a participación da cidadanía no inicio do proceso. Esta cuestión podería contraviñer a normativa sobre impacto ambiental da UE -que garante a participación real do público interesado desde que comeza a tramitación- e o Convenio sobre acceso á información, participación do público na toma de decisións e acceso á xustiza en materia de medio ambiente, coñecido como Convenio de Aarhus, do que España é parte. Por iso, instamos ao Executivo a incluír o necesario trámite de audiencia pública para poder analizar os posibles impactos dos proxectos e trasladar a súa valoración á administración pública antes de que esta adopte unha decisión. Pola contra, estaríanse aprobando proxectos con potencial impacto ambiental –e que poden comportar a expropiación forzosa dos terreos–, sen as suficientes garantías procedementais e sen dar a palabra ás persoas e comunidades afectadas no momento adecuado.

Defendemos que estas modificacións ao Real Decreto-lei 6/2022 terán que realizarse de forma inmediata para evitar que o máis que necesario despregue renovable se converta, de facto, nun motor de perda de natureza do país. É por iso que reclamamos que estes axustes se inclúan nun novo e urxente Real Decreto-lei, dado que postergar a súa inclusión a unha hipotética tramitación do decreto como proxecto de lei supón un risco excesivamente elevado.

Desde fai máis de dous anos, vimos reclamando aos Gobernos central e autonómicos unha planificación adecuada do desenvolvemento renovable, con mapas que identifiquen zonas de exclusión e zonas prioritarias (especialmente en solo urbano ou urbanizable, así como industrial). A día de hoxe, non existen ferramentas adecuadas que afasten aos promotores das zonas de maior sensibilidade ambiental co dobre efecto de gravar á Administración pública coa tramitación de proxectos que finalmente acabaranse rexeitando por impacto ambiental, atrasando a tramitación doutros proxectos mellor suscitados (e polo tanto da transición enerxética), e aumentar a presión sobre a biodiversidade en España. O novo procedemento exprés, xa que logo, agravará un problema ambiental de primeira orde que, ademais, pode obstaculizar seriamente o avance de España na loita contra o cambio climático. 

WWF, SEO/BirdLife, Greenpeace, Ecoloxistas en Acción e Amigos da Terra reiteramos, tanto ao Goberno como ao conxunto das forzas parlamentarias, a necesidade de acelerar o inesxcusable abandono dos combustibles fósiles e nuclear apostando polo aforro, a eficiencia e as enerxías renovables. Pero este desenvolvemento acelerado, causado polo atraso na adopción de medidas de mitigación do cambio climático, ten que ser compatible coa conservación do patrimonio natural. Sen unha natureza en bo estado, España será incapaz de alcanzar o seu obxectivo de ser un país de emisións cero en 2050, nin poderá adaptarse aos efectos do cambio climático que xa está sufrindo a poboación, en forma de secas, choivas torrenciais ou vagas de calor, entre outros episodios de clima extremo. Do mesmo xeito, un sistema de tramitación ambiental que non asegure a compatibilidade entre renovables e natureza pode afectar ás oportunidades e actividades económicas das comunidades locais do mundo rural.

As cinco ONG ambientais traballamos xa nunha proposta de modificacións e medidas adicionais, nesta e outras materias como transporte ou agricultura, que permitan mellorar o plan de choque fronte á guerra en Ucraína nos próximos desenvolvementos normativos que serán necesarios para implementalos.