• O 6º Informe de Avaliación do Grupo de Traballo II do IPCC sinala que os impactos climáticos están ocorrendo antes do previsto; xa vivimos fenómenos extremos que non se esperaban ata 2100
  • Malia a unanimidade científica, os países industrializados trataron de sacar do texto calquera referencia ao término “Perdas e Danos” co obxectivo de evitar o financiamento necesario para a adaptación dos países empobrecidos
  • Amigos da Terra insta a escoitar á ciencia e á cidadanía: é necesario un cambio profundo do sistema para non exceder o 1,5°C e evitar que centos de millóns de persoas véxanse forzadas a abandonar o seu fogar.

Hoxe o Panel Intergobernamental de Cambio Climático (IPCC) publicou o 6º Informe de Avaliación do Grupo de Traballo II. O informe expón os riscos de alto impacto do cambio climático, os seus efectos cambiantes e en cascada, así como as súas posibles solucións e os impactos asociados ás mesmas. Amigos da Terra sinala que esta podería ser a última oportunidade para evitar as consecuencias máis graves da crise climática.

Os impactos climáticos están ocorrendo antes do previsto polo IPCC, e estase comprobando que cada vez son máis xeneralizados e as súas consecuencias máis graves. Xa vivimos algúns eventos climáticos extremos que non se prevían ata 2100. O Panel Intergobernamental asegura que desde a publicación do último informe os riscos climáticos están aparecendo cada vez máis rápido e que serán máis severos do que se advertiu no seu momento.

“Cada fracción de grado importa. Fai anos que a ciencia vénnos reclamando urxencia, pero os líderes mundiais fixeron oídos xordos e a xente, especialmente as comunidades e pobos dos países do sur Global, mulleres e colectivos máis vulnerables está pagando o prezo co seu saúde e coas súas vidas”, ha declara Cristina Alonso Saavedra, responsable de Xustiza Climática de Amigos da Terra.

Moitos dos cambios que se están experimentando non teñen precedentes en séculos. E gran parte deles, ante a inacción durante anos e anos de gobernos e empresas, xa son irreversibles, como a continua subida do mar, a saúde dos océanos ou o desxeo de Grenlandia, e moitas a moitas comunidades seralles imposible adaptarse. Na COP26 e noutras mobilizacións climáticas, comprobouse que a ciencia e a cidadanía van da man e esixen á clase política accións determinantes: unha redución real de emisións xa, o cero real, non o cero neto baseado na compensación de emisións.

Malia a unanimidade científica, os países industrializados fixeron das sesións previas á publicación do informe un campo de batalla. Amigos da Terra denuncia os intentos do Norte Global de sacar do texto as referencias ao término “Perdas e Danos” co obxectivo de evitar o financiamento necesario para a adaptación dos países empobrecidos ante os impactos irreversibles do cambio climático. Afortunadamente as súas intencións víronse frustradas. Mentres os países industrializados son os principais responsables dos desastres climáticos máis graves, deciden mirar cara a outro lado. “Non, señores. Levamos décadas de atraso, é urxente e necesario actuar xa de forma contundente e asumir a súa responsabilidade, dar a cara e poñer todas as medidas ao seu alcance para reverter a situación e non exceder o 1,5°C, e é aquí onde entra o financiamento para o Sur Global tanto na súa adaptación como ante as perdas e danos que a crise climática estalles custando”, sinalou a portavoz da organización.

A situación é drástica, estanse vivindo desastres climáticos por todo o mundo. Este informe é un duro golpe de realidade, e deixa ben claro que é necesario un cambio profundo do noso sistema económico, cultural, enerxético e alimentario. É de vital importancia avanzar cara a un modelo que teña en conta os límites do planeta, e que sitúe o benestar das persoas e a saúde dos ecosistemas no centro de todas as políticas. Só así se poderá facer fronte á crise climática, social e ecolóxica que vive o planeta.

  • Fenómenos extremos: xa vivimos algúns eventos e condicións climáticas extremas que non se prevían ata 2100. Estímase que a súa frecuencia e magnitude aumentarán. Estas olas de calor, secas, inundacións, tormentas e incendios provocarán un efecto dominó e combinaranse con impactos nefastos na agricultura e as redes alimentarias, os recursos hídricos, a vida e os medios de sustento da xente e as súas infraestruturas. Cada ano desde 2008, 20 millóns de persoas víronse desprazadas por mor de fenómenos meteorolóxicos extremos.
  • Ascenso do nivel do mar: para o ano 2050, prevese que máis de mil millóns de persoas nas zonas costeiras estarán expostas aos riscos do ascenso do nivel do mar, o que significa que unha de cada dez persoas do planeta verase directamente afectada. En 2100, algúns Estados de pouca altitude quedarían mergullados.
  • Puntos de inflexión: exceder o quecemento de 1,5 graos Celsius, ata aínda que a temperatura redúzase máis adiante, entraña graves riscos, entre eles a liberación do carbono almacenado nas turbeiras, os bosques e o permafrost.
  • Vulnerabilidade e xénero: 3.300 millóns de persoas viven en países sumamente vulnerables ao clima, case todos no Sur Global (1). Segundo o informe, a vulnerabilidade fronte á crise está determinada polo legado do colonialismo, así como por procesos de marxinación, incluídos polo xénero, identidade indíxena, a saúde, a pobreza, os conflitos e a educación.
  • Ecosistemas e biodiversidade: estamos vivindo as primeiras extincións provocadas polo clima. En lugares clave que son focos de gran biodiversidade, o 24% das especies corre gran risco de extinción cun quecemento de 1,5°C. O quecemento está propiciando que a vexetación de gran parte da selva amazónica tórnese máis seca e escasa.
  • Alimentos e auga: centos de millóns de persoas, especialmente en África, Asia, Pequenos Estados Insulares, América Latina e o Ártico veranse afectadas polos cambios nos sistemas alimentarios debido ao cambio climático: subida de prezos, falta de diversidade alimentaria e a perda de sustento. Para o ano 2050, o 10% do área dedicada actualmente á gandería e a agricultura podería deixar de ser útil, e esa porcentaxe podería ascender ao 30% para o ano 2100.
  • Adaptación: o dano aos ecosistemas será irreparable e a moitas comunidades resultaralles imposible adaptarse, especialmente si se traspase o limiar de 1,5 graos. A capacidade de xestionar os impactos e adaptarnos aos cambios depende en gran medida da capacidade que se teña para cumprir coas metas de redución de emisións a nivel global. O financiamento anual para a adaptación en África, por exemplo, é moi inferior, por miles de millóns de dólares.
  1. IPCC, 2022: Resumo para Responsables de Políticas, en: Cambio Climático 2022 Impactos, Adaptación e Vulnerabilidade, Contribución do Grupo de Traballo II ao Sexto Informe de Avaliación do Grupo Internacional de Expertos sobre o Cambio Climático B.2 (páxina 12)