A nosa protagonista chámase Marta, unha preciosidade viguesa de seis aniños. Marta vive preto do parque de Castrelos, polo que xa se imaxinan cal é a súa zona de xogos e aventuras.
Nas súas exploracións a nosa tola linda descubriu as fontes e estanques, o normal nun pazo e os seus xardíns, e nesas illas acuáticas foi coñecendo aos seus habitantes, entre outros ás píntegas. O seu aspecto bonachón, o contraste das súas cores negro e amarelo, e os seus andares pausados, coma se nunca tivesen présa fascinan á nena. Pódese pasar horas mirándoas.
É pequeniña, pero Marta xa ten claras unas cantas cousas, a saber, que as píntegas soamente acoden á auga para facer as súas postas, o resto da súa vida é terrestre, polo que nun estanque de paredes verticais sen posibilidade de saír na súa fase adulta morren afogadas. Sabe tamén que as súas larvas necesitan alimentarse, polo que fontes ou estanques limpos como unha bañeira a condena a morrer de fame. Finalmente, e isto é importante, Marta sabe perfectamente que as píntegas non son os seres terribles que nos pintan as lendas. O seu veleno, que o teñen, é un simple mecanismo de defensa para evitar que os depredadores as coman. Cóbrelles o corpo e para nós só resulta levemente irritante en contacto directo coas mucosas, é dicir, si tras tocalas levásemonos as mans aos ollos ou a boca ou se nos dese por tragarnos algunha, cousa que non resulta recomendable, nin especialmente apetecible, nin legal, xa que ademais son especies protexidas. Nin lanzan nin cospen veleno nin ningunha das múltiples maldades que lles atribúen son certas.O caso é que Marta non sempre asiste a espectáculos felices e cando as descubriu, hai tempo, con frecuencia víaas mortas no fondo da auga ou ás súas larvas mortas en seco tras as limpezas das fontes. Algo no seu interior dicíalle que aquilo non estaba ben, e unha cousa levou á outra. Estaran véndoo vir. Nosa protagonista, ecoloxista radical valla a redundancia, dise a si mesma que nin de broma, que en Castrelos non morre unha soa salamandra máis si ela está alí para evitalo, e estao, efectivamente. Equipada cos seus apeiros de praia, concretamente o cubito, e as katiuskas postas Marta móntase o operativo de rescate e vai percorrendo metodicamente fontes e estanques, capturando as píntegas adultas (tras as postas) e as súas larvas (antes das limpezas municipais) e trasládaas a lugares seguros onde poidan sobrevivir e que, para garantir a integridade das devanditas, omitiremos a súa localización. E así, bichito a bichito, sumando larvas e adultas, a nosa amiga leva salvadas entre outono e primavera unas cantas ducias de píntegas.
Se Marta lles parece moi nova para meterse en semellante berenxenal anoten que a criatura empezou coas súas accións de salvamento cando tiña apenas tres aniños. A estas alturas a artista xa é unha profesional. Quizais chegados a este punto estan a preguntar un par de cousas que non lles terminan de encaixar na historia: como é posible que unha nena de seis anos teña semellantes coñecementos da bioloxía das píntegas que se nos escapan a moitos adultos e onde están eses pais irresponsables que non vixían que a pequeniña non se meta nunha lea? Ambas as dúbidas teñen a súa explicación, porque de casta vénlle á galga. Marta é a filla do meu amigo e mestre César Ayres, un dos nosos maiores expertos en herpetoloxía (rama da ciencia que estuda a estes bichitos) e concretamente é César quen axuda a Marta nas súas tarefas de rescate e de paso vixía que non se tire en prancha ás charcas, que non sería a primeira vez. A pequeniña, expeditiva como corresponde, bastante ten con dedicarse á parte práctica dos rescates pero César ademais da supervisión xeral, encárgase dos pertinentes aspectos burocráticos porque debemos sinalar, o cortés non quita o valente e lembren que falamos de especies protexidas, polo que a súa captura está prohibida, que este operativo se realiza contando cos preceptivos permisos correspondentes da autoridade competente.
Para como solucionalo:
Marta é un ceo, pero teríasenos que caer a cara de vergoña vendo como unha nena de seis anos dános leccións prácticas de conservación da natureza.
Moitas fontes e estanques de Castrelos e outros parques son unha trampa mortal para os anfibios, e non digamos para réptiles e micromamíferos que se meten ou caen nelas e despois son incapaces de rubir polas súas paredes verticais e morren afogados nelas. Solucionalo é tan fácil como pór nunha esquinita unha pequena e discreta rampla que lles axude a saír. Con independencia dos prexuízos de cada cal se trata de especies protexidas, ameazadas e vulnerables. Por outra banda seguimos considerando que unha charca ou a cubeta dunha fonte co seu fondo de follas, lodo, larvas de anfibios e invertebrados, en definitiva unha charca con vida, está “sucia” e gústanos ver as cousas limpas. Os parques sen follas, as praias sen algas, os carreiros asfaltados, en definitiva, gústanos a asepsia dos espazos artificiais. É algo así como un dinoseto. No fondo modificar a natureza a noso antollo e imaxinarnos que é ela quen depende de nós. A estas alturas Marta xa sabe que a cousa funciona ao revés.
