O borrador do Plan non soluciona os problemas da xestión actual do lixo nin do sobreconsumo de recursos naturais
Hoxe, 27 de abril, péchase o prazo para presentar alegacións ao Plan Estatal Marco de Residuos (PEMAR) en proceso de avaliación ambiental estratéxica. Amigos da Terra enviou alegacións, apuntando á necesidade de incluír solucións que eviten o desaproveitamento dos residuos como recursos naturais. Na actualidade elimínase o 70% dos residuos xerados en vertedoiros e incineradoras, en vez de reutilizarse ou reciclarse de forma axeitada.
O novo plan substituirá ao actual Plan Nacional Integrado de Residuos que remataba o seu prazo de vixencia a finais de 2015. O proceso para a elaboración do borrador prevese que remate en outono deste ano, e é agora cando se abriu o prazo de participación da sociedade civil.
Amigos da Terra sinala que unha das carencias do borrador do Plan é a inexistencia dun obxectivo para a recollida separada de os biorresiduos. Os biorresiduos supoñen o 42% da bolsa de lixo, segundo a Lei de residuos 22/11 débese reciclar nun 50% para 2020 e, en 2016, débese restrinxir o seu depósito en vertedoiros respondendo á Directiva de Vertedoiros. Non obstante, no documento, non se formula unha porcentaxe na recollida selectiva, cando esta medida sería básica para alcanzar o obxectivo de reciclaxe proposta e polo tanto de retirada dos vertedoiros. Unha de as principais solicitudes de Amigos da Terra vai neste sentido: é prioritario e urxente establecer medidas de separación dos biorresiduos en orixe.
A recollida separada dos diferentes materiais segue sendo unha de as materias pendentes da xestión de residuos. A incorporación de novos modelos permitiría mellorar as cifras actuais de recollida, agora estancadas nun escaso 18%, e en consecuencia aumentar a reciclaxe. As experiencias existentes no Estado e noutros países indican que sistemas como a recollida Porta a Porta ou sistemas de Depósito, Devolución e Retorno, incrementan as cifras superando o 80% de recollida separada.
O borrador do plan denota a falta de obxectivos que aposten por medidas eficaces para aumentar o reciclado, pero ademais incorpora un obxectivo de incineración do 15%. Estes procesos de eliminación deben situarse ao final da cola do sistema, quedando como sistemas marxinais e só en caso de ser necesarios. Non obstante, ao marcar un obxectivo mínimo, limítanse os primeiros pasos da pirámide, como a redución, a preparación para a reutilización e o reciclaxe, forzando ademais á fabricación de infraestruturas pouco flexibles, que requiren de altas cantidades de residuos para ser rendibles. Os últimos estudos do Instituto de saúde Carlos III poñen o punto de mira sobre os impactos das instalacións de incineración e co-incineración sobre a saúde das comunidades próximas, relacionándoo co incremento significativo de cancro estomacal e de pleura. Estes deberían ser argumentos de peso para non promover baixo ningún concepto este tipo de sistemas dende as administracións.
A nosa organización ecoloxista á súa vez solicita que prevaleza a preparación para a reutilización, establecendo estratexias adecuadas de recollida separada, establecendo porcentaxes separadas de os obxectivos de reciclaxe e incluíndo entre os residuos reutilizables os envases de plástico PET e vidro. Nesta liña é primordial que as administracións actúen con firmeza para rematar coa obsolescencia programada.
Na situación actual de sobreconsumo de recursos naturais e dunha xestión de residuos baseada na eliminación destes, é necesario cambiar o modelo e garantir resultados para avanzar cara a unha economía circular limpa.
